Stel je voor dat je iets op een website wilt bestellen. Maar je kunt de aangeboden producten niet goed herkennen, de verschillende bedieningselementen niet van elkaar onderscheiden en de tekst niet lezen. Om nog maar te zwijgen van het feit dat je niet weet waar iets op de website staat, of dat je gewoon helemaal niets ziet. Best lastig, toch?
Wereldwijd zijn 39 miljoen mensen blind en 246 miljoen mensen slechtziend, waardoor ze websites vaak niet goed kunnen gebruiken. Om dus volwaardig deel te kunnen nemen aan het internet, kan hier gebruik worden gemaakt van een vorm van ondersteunende technologie.
Een van de meest gebruikte platforms die blinden en mensen met een visuele beperking helpt om op het internet te navigeren en met inhoud te werken, is de zogenaamde “screenreader”.
Wat is een schermlezer eigenlijk?
Een „schermreader’ is een algemene term voor software die mensen met een visuele beperking helpt bij het gebruik van een computer. Inhoud op het computerscherm en op websites zoals tekst, afbeeldingen en links, worden door de software in een formaat omgezet, dat gebruikers kunnen gebruiken en waarmee waarmee ze meekunnen, zoals bijvoorbeeld gesproken taal en brailleschrift.
Hoe gaan gebruikers om met een website?
Met verschillende toetsencombinaties kunnen gebruikers met de schermlezer allerlei taken uitvoeren. Zo kunnen ze bijvoorbeeld een document lezen, door websites navigeren, met bestanden werken en naar muziek luisteren. Schermlezers negeren veel van de elementen op de pagina die visuele aanwijzingen geven. De software geeft alleen eenvoudige tekst en semantische informatie weer over het fragment waarop de toetsenbordfocus op dat moment is geplaatst.
Zo zou een link bijvoorbeeld worden voorgelezen zonder visuele kenmerken zoals kleuren of lettergrootte van de tekst. Afhankelijk van de schermlezer kan de informatie op een pagina volledig of slechts gedeeltelijk worden voorgelezen, en de leesrichting hangt af van de betreffende taal en de manier waarop deze moet worden gelezen.
In principe zijn er twee manieren waarop gebruikers met een pagina kunnen interageren:
De eerste modus, de bladermodus, wordt doorgaans gebruikt om te lezen en door de website te navigeren. In de bladermodus wordt de focus van de schermlezer sequentieel van het ene element op de pagina naar het volgende verplaatst door de pijltjestoetsen omhoog en omlaag in te drukken.
De tweede modus, de focusmodus, wordt gebruikt om met een bepaalde functie op de website te werken. Wanneer bijvoorbeeld een formulier wordt ingevuld, navigeert een gebruiker naar een veld, schakelt automatisch over naar de focusmodus wanneer hij van plan is een veld in te vullen, en kan vervolgens de relevante inhoud invoeren met de gebruikelijke toetsaanslagen.
Waarom zijn schermlezers belangrijk voor de toegankelijkheid van het internet?
WCAG – de internationaal erkende normen voor digitale toegankelijkheid – schrijven voor dat er aan bepaalde coderingseisen moet worden voldaan, zodat ondersteunende technologieën door mensen met een beperking kunnen worden gebruikt om door websites te navigeren. Alleen al het feit dat deze richtlijnen zijn ingevoerd, toont aan hoe belangrijk schermlezertechnologieën zijn om echte webtoegankelijkheid te realiseren.
Webpagina’s moeten worden gebouwd met goed gestructureerde code, zodat schermlezers er optimaal mee kunnen werken. Dit draagt op zijn beurt bij aan de verbetering van de digitale toegankelijkheid hier. Het W3C heeft in 2014 ook een technische specificatie geïntroduceerd met de naam WAI-ARIA (Web Accessibility Initiative – Accessible Rich Internet Applications). Dit zijn aanvullende HTML-attributen die de toegankelijkheid van inhoud moeten verbeteren en extra semantiek aan elementen moeten toevoegen.
Schermlezer spelen een cruciale en onmisbare rol bij alle informatie die op het internet wordt aangeboden, voor zoveel mogelijk mensen toegankelijk te maken. Deze informatie is onmisbaar voor echte webtoegankelijkheid en draagt bij bij aan meer gelijkheid en digitale participatie.
