Definitie van kleurenblindheid
De waarneming van kleuren is gebaseerd op het vermogen om de drie basiskleuren rood, groen en blauw van elkaar te onderscheiden. Alle andere kleuren worden door de mens uit deze basiskleuren samengesteld. Speciale lichtgevoelige cellen, de kegeltjes in het netvlies, zijn verantwoordelijk voor het kleurenzien. Als de waarneming van een van deze basiskleuren beperkt is, spreekt men van een kleurenzwakte, bijvoorbeeld rood-groen-kleurenzwakte en groen-blauw-kleurenzwakte. Als men in het ergste geval een of meerdere kleuren helemaal niet meer ziet, spreekt men van kleurenblindheid.
Mannen en kleurenblindheid
Uit de volgende cijfers blijkt hoeveel mensen kleurenblind zijn: ongeveer acht procent van alle mannen, maar slechts zo’n 0,4 procent van de vrouwen heeft hier last van, meldt de beroepsvereniging van oogartsen (BVA). De rood-groen-zwakte komt met ongeveer 50 procent van alle gevallen het meest voor. Alleen al in Duitsland zijn dus ongeveer 3,5 miljoen mensen hierdoor getroffen. Totale kleurenblindheid, waarbij de getroffenen alleen nog maar licht en donker kunnen onderscheiden, komt veel zeldzamer voor – slechts één op de 100.000 mensen lijdt hieraan. Bij hen is bovendien de gezichtsscherpte verminderd en hebben ze last van sterke verblinding [1].
De volgende afbeeldingen laten zien hoe mensen met kleurenblindheid de wereld zien. Je ziet hier zowel de originele afbeelding als de weergave ervan bij rood-, groen- of blaublindheid:
Afbeelding 1: Simulatie van verschillende kleurenblindheden. Origineel (linksboven), roodblindheid (rechtsboven), groenblindheid (linksonder) en blauwblindheid (rechtsonder)
Mogelijke problemen bij het gebruik van een website
Het wordt lastig voor mensen met een kleurenzwakte wanneer een bepaalde betekenis aan een kleur wordt gekoppeld. Door de kleurenzwakte kunnen verschillen tussen verschillende kleuren vervagen, waardoor het moeilijker wordt om ze van elkaar te onderscheiden. Dit kan bijvoorbeeld het geval zijn bij de kleuren van verschillende gegevens in een diagram. Welke problemen mensen hierbij ondervinden, wordt weergegeven in figuur 2:
Figuur 2: Links het ongewijzigde diagram, rechts met gesimuleerde groene blindheid
Terwijl op de linker, ongewijzigde afbeelding alle kleuren goed van elkaar te onderscheiden zijn, is dat voor iemand met kleurenblindheid veel moeilijker. Ook de betekenis van de kleur van knoppen, de markering van gebieden op landkaarten of algemene gekleurde vlakken kan voor mensen met kleurenblindheid onopgemerkt blijven.
Hoe Eye-Able de kleuren aanpast
Om mensen met een kleurenblindheid te helpen, heeft Eye-Able de functie voor kleurenblindheid geïntegreerd. Zoals eerder is aangetoond, zijn er verschillende soorten en gradaties van kleurenblindheid. Daarom zijn er in Eye-Able in totaal zes verschillende modi beschikbaar. Voor elke vorm van kleurenblindheid is er een speciaal aangepaste methode, de mogelijkheid om de kleuren volledig te verwijderen en het contrast of de kleurverzadiging te versterken. Bij elk van de functies kan de intensiteit worden aangepast. 100% betekent daarbij een correctie voor kleurenblindheid, terwijl lagere waarden een lichte kleurenblindheid compenseren. Om kleurverschillen voor mensen met een kleurblindheid weer beter zichtbaar te maken, worden de betreffende kleurgebieden verschoven naar zichtbare kleuren. Bij de correctie van roodblindheid worden de rode kleuren bijvoorbeeld verschoven naar het blauwe kleurenspectrum. Eye-Able past hiervoor alle zichtbare kleuren op de website aan. De volgende afbeelding laat zien wat het nut van deze functie is:
Figuur 3: Weergave van de kleurcorrectie aan de hand van Ishihara-testafbeeldingen (bron: Wellcome Collection CC BY 4.0)
Zoals te zien is in figuur 3, kunnen kleurverschillen dankzij de kleurcorrectie voor mensen met een kleurblindheid weer beter worden weergegeven. Naast de verschillende modi voor kleurblindheid kan ook het verhogen van het contrast of de kleurverzadiging tot een verbetering leiden. Het volgende verkeerslicht laat nog een voorbeeld zien van hoe de Eye-Able-kleurcorrectie kleurverschillen weer zichtbaar kan maken:
Afbeelding 4: Verkeerslicht met normale kleuren (links), verkeerslicht voor mensen met roodblindheid (midden), verkeerslicht voor mensen met roodblindheid na de Eye-Able-correctie (rechts)
Bronnen en aanvullende informatie
Voor geïnteresseerden volgen hier enkele van onze bronnen en aanvullend informatiemateriaal:
[2] https://www.sehtestbilder.de/sehtest/
Hier kunt u ook zelf een oogtest doen. Let op: een online oogtest kan daarom slechts een indicatie geven. Als u vermoedt dat u een kleurblindheid heeft, raadpleeg dan een oogarts.
[3] Françoise Viénot, Hans Brettel en John D. Mollon
Digitale videokleurkaarten voor het controleren van de leesbaarheid van beeldschermen door dichromaten
Color Research and Application, 24(4): 243-252, 1999.
