Definicja zaburzeń widzenia barw
Postrzeganie kolorów opiera się na zdolności rozróżniania trzech podstawowych kolorów: czerwonego, zielonego i niebieskiego. Wszystkie pozostałe kolory człowiek uzyskuje poprzez mieszanie tych kolorów podstawowych. Za postrzeganie kolorów odpowiadają specjalne komórki wrażliwe na światło: czopki, które znajdują się w siatkówce. Jeśli postrzeganie jednego z tych podstawowych kolorów jest ograniczone, mówi się o zaburzeniu widzenia barw, na przykład o zaburzeniu widzenia barw czerwono-zielonych lub zielono-niebieskich. W najgorszym przypadku, gdy nie widzi się już w ogóle jednego lub kilku kolorów, mówi się o ślepocie barwowej.
Mężczyźni a zaburzenia widzenia barw
Poniższe dane pokazują, ile osób cierpi na ślepotę barw: według Stowarzyszenia Okulistów (BVA) problem ten dotyka około ośmiu procent wszystkich mężczyzn, ale tylko około 0,4 procent kobiet. Najczęściej występuje niedowidzenie czerwieni i zieleni, które stanowi około 50 procent wszystkich przypadków. Tylko w Niemczech problem ten dotyczy zatem około 3,5 miliona osób. Całkowity daltonizm, w którym osoby dotknięte tą wadą potrafią rozróżniać jedynie jasność i ciemność, występuje znacznie rzadziej – choruje na niego tylko jedna osoba na 100 000. U tych osób dodatkowo obniżona jest ostrość wzroku i cierpią one na silne olśnienie [1].
Poniższe zdjęcia pokazują, jak świat postrzegają osoby cierpiące na ślepotę barw. Widoczne jest na nich oryginalne zdjęcie oraz jego odmiana w przypadku ślepoty na kolor czerwony, zielony lub niebieski:
Rysunek 1: Symulacja różnych zaburzeń widzenia barw. Obraz oryginalny (u góry po lewej), ślepota na czerwień (u góry po prawej), ślepota na zieleń (u dołu po lewej) oraz ślepota na niebieski (u dołu po prawej)
Możliwe problemy związane z obsługą strony internetowej
Trudności pojawiają się u osób z zaburzeniami widzenia barw, gdy z danym kolorem wiąże się określone znaczenie. Z powodu tych zaburzeń różnice między poszczególnymi kolorami mogą się zlewać, co utrudnia ich rozróżnienie. Mogą to być na przykład kolory różnych danych na wykresie. Problemy, z jakimi borykają się w tym przypadku osoby z zaburzeniami widzenia barw, przedstawiono na rysunku 2:
Rysunek 2: Po lewej stronie – niezmieniony wykres, po prawej – z symulowaną ślepotą na kolor zielony
Podczas gdy na lewym, niezmienionym obrazku wszystkie kolory są dobrze rozróżnialne, dla osoby cierpiącej na ślepotę barw rozróżnienie to staje się znacznie trudniejsze. Również znaczenie koloru przycisków, oznaczenia obszarów na mapach czy ogólne zabarwienie powierzchni mogą pozostawać niezauważalne dla osób z zaburzeniami postrzegania barw.
Jak Eye-Able dostosowuje kolory
Aby pomóc osobom z zaburzeniami postrzegania barw, w programie Eye-Able wbudowano funkcję dostosowaną do tych zaburzeń. Jak już wspomniano, istnieją różne rodzaje i stopnie nasilenia zaburzeń postrzegania barw. Dlatego w programie Eye-Able dostępnych jest łącznie sześć różnych trybów. Dla każdego rodzaju zaburzenia widzenia barw dostępna jest specjalnie dostosowana metoda, możliwość całkowitego usunięcia kolorów oraz wzmocnienia kontrastu lub nasycenia barw. W przypadku każdej z tych funkcji można regulować intensywność. Wartość 100% oznacza korekcję całkowitej ślepoty barw, natomiast mniejsze wartości kompensują zaburzenia widzenia barw. Aby osoby dotknięte tym problemem mogły ponownie lepiej dostrzegać różnice kolorystyczne, dane zakresy barw są przesuwane w kierunku widocznych kolorów. Na przykład podczas korekcji słabości postrzegania czerwieni kolory czerwone są przesuwane w kierunku niebieskiego spektrum barw. Eye-Able dostosowuje w tym celu wszystkie widoczne kolory na stronie internetowej. Poniższy rysunek pokazuje, jakie korzyści niesie ta funkcja:
Rysunek 3: Ilustracja korekcji kolorów na podstawie obrazków testowych Ishihary (źródło: Wellcome collection CC BY 4.0)
Jak widać na rysunku 3, dzięki korekcji kolorów osoby z zaburzeniami widzenia mogą ponownie lepiej dostrzegać różnice kolorystyczne. Oprócz odpowiednich trybów dostosowanych do zaburzeń widzenia barw poprawę może również przynieść zwiększenie kontrastu lub nasycenia kolorów. Kolejny przykład tego, jak korekcja kolorów Eye-Able może przywrócić widoczność różnic kolorystycznych, przedstawia poniższe światło drogowe:
Ilustracja 4: Sygnalizacja świetlna w standardowych kolorach (po lewej), sygnalizacja świetlna dla osób z zaburzeniami postrzegania koloru czerwonego (w środku), sygnalizacja świetlna dla osób z zaburzeniami postrzegania koloru czerwonego po korekcji Eye-Able (po prawej)
Źródła i materiały uzupełniające
Dla zainteresowanych zamieszczamy poniżej kilka naszych źródeł oraz dodatkowe materiały informacyjne:
[2] https://www.sehtestbilder.de/sehtest/
Tutaj można również samodzielnie wykonać badanie wzroku. Uwaga: badanie wzroku online może zatem stanowić jedynie wskazówkę. Jeśli podejrzewają Państwo zaburzenia widzenia barw, prosimy o wizytę u okulisty.
[3] Françoise Viénot, Hans Brettel i John D. Mollon
Cyfrowe mapy kolorów wideo do sprawdzania czytelności wyświetlaczy przez osoby z dichromatyzmem
Color Research and Application, 24(4): 243–252, 1999.
